Wkład w rozwój firmy małżonka a podział majątku po rozwodzie – co warto wiedzieć?
Rozwód przedsiębiorcy bardzo często rodzi spór o majątek. Szczególne wątpliwości pojawiają się wtedy, gdy w trakcie trwania małżeństwa jedno z małżonków prowadziło działalność gospodarczą, a drugie pośrednio lub bezpośrednio przyczyniało się do jej rozwoju. Pojawia się pytanie, które klienci kancelarii zadają najczęściej: czy wkład w rozwój firmy małżonka podlega rozliczeniu przy podziale majątku po rozwodzie?
Czy firma (JDG) wchodzi do majątku wspólnego małżonków?
Jednoosobowa działalność gospodarcza formalnie należy do tego małżonka, który ją prowadzi. Nie oznacza to jednak, że wszystkie składniki związane z firmą automatycznie pozostają poza rozliczeniami majątkowymi.
W praktyce kluczowe znaczenie ma to:
- z jakich środków finansowych finansowano rozwój firmy,
- czy były to środki z majątku wspólnego małżonków,
- oraz czy drugi małżonek przyczyniał się do rozwoju działalności w inny sposób.
Nakłady na firmę z majątku wspólnego – kiedy podlegają rozliczeniu?
Podczas podziału majątku po rozwodzie sąd bada, czy doszło do nakładów:
- z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków,
- z majtku osobistego jednego małżonka na majate wspólny.
W kontekście działalności gospodarczej mogą to być m.in.:
- inwestycje w marketing i reklamę,
- zakup sprzętu, technologii, oprogramowania,
- zatrudnianie pracowników,
- finansowanie bieżącej działalności ze wspólnych środków.
Takie nakłady mogą podlegać rozliczeniu, nawet jeżeli firma formalnie należy wyłącznie do jednego z małżonków.
Wkład osobisty w rozwój firmy a podział majątku
W praktyce bardzo często jeden z małżonków nie uczestniczy bezpośrednio w prowadzeniu działalności, lecz:
- przejmuje obowiązki domowe,
- sprawuje opiekę nad dziećmi,
- umożliwia drugiemu małżonkowi pełne zaangażowanie w rozwój biznesu.
Taki wkład osobisty sam w sobie nie jest „nakładem finansowym”, ale może mieć znaczenie przy ocenie całokształtu relacji majątkowych między stronami, w szczególności przy ustalaniu zakresu rozliczeń i proporcji udziałów.
Podział majątku a firma po rozwodzie – jak ocenia to sąd?
Przy braku porozumienia między małżonkami sąd każdorazowo dokonuje indywidualnej oceny sprawy. Analizowane są m.in.:
- dokumenty finansowe,
- przepływy środków,
- rzeczywisty wpływ nakładów na rozwój przedsiębiorstwa,
- charakter zaangażowania drugiego małżonka.
Nie ma jednego, automatycznego schematu rozliczeń – każda sprawa jest oceniana odrębnie.
Intercyza a rozliczenie wkładu w rozwój firmy
Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej (intercyzy) może zmienić zasady rozliczeń, ale tylko w takim zakresie, w jakim wynika to wprost z jej treści.
Jeżeli intercyza:
- nie reguluje kwestii przedsiębiorstwa,
- jest ogólna lub nieprecyzyjna,
nie wyklucza to możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu nakładów na firmę w postępowaniu o podział majątku. Kluczowe znaczenie ma analiza konkretnej umowy oraz okoliczności faktycznych.
Dlaczego analiza prawna przed lub po rozwodzie jest kluczowa?
Sprawy dotyczące podziału majątku, firmy i wkładu małżonka w rozwój działalności gospodarczej należą do złożonych postępowań rodzinnych, błędy mogą mieć długofalowe skutki finansowe.
Dlatego każda sytuacja wymaga:
- indywidualnej analizy prawnej,
- oceny dokumentów i umów,
- ustalenia możliwych scenariuszy rozliczeń.
Potrzebujesz oceny swojej sytuacji prawnej?
Masz pytania dotyczące Twojej sytuacji? Skontaktuj się ze mną – znajdziemy dogodny termin spotkania w kancelarii lub online.
Źródła:
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.), art. 33 KRO.
- J. Ignaczewski, K. Skiepko, 2.2. Składniki majątku wspólnego [w:] J. Ignaczewski, K. Skiepko, Komentarz do spraw o podział majątku wspólnego małżonków, Warszawa 2021.
